Aferu koja je građane Republike Srpske olakšala za oko 110 miliona KM, koliko je prije nešto više od godinu dana isplaćeno slovenačkom “Viaductu”, više skoro niko i ne spominje ni u vladajućim, ni u opozicionim redovima.
Piše: Dragan Sladojević/Nezavisne novine
BiH je, podsjetimo, u avgustu 2025. u potpunosti izmirila sva potraživanja slovenačke firme “Viaduct”, jer je prvo na račun isplaćeno 51.388.046 evra, a potom i troškovi postupka “teški” 6.024.881 dolara.
Sve poslali Tužilaštvu
Branislav Borenović, predsjedavajući Komisije za borbu protiv korupcije parlamenta BiH, ističe da su oni čitav taj predmet, odnosno javno saslušanje, tj. izvještaj sa vrlo preciznim zaključcima koji su usvojeni u Predstavničkom domu proslijedili Tužilaštvu BiH.
“I zatražili smo da Tužilaštvo preduzme određene aktivnosti jer se radi o zaista nevjerovatnom iznosu novca koji je uplaćen na jedan vrlo čudan i kontroverzan način. Mi očekujemo da Tužilaštvo BiH, odnosno institucije pravosuđa, ozbiljno uđu u istražne radnje”, rekao je Borenović za “Nezavisne novine”.
Puno upitnika
Prema njegovim riječima, ovaj spor je sam po sebi jako kontroverzan, sa puno upitnika, posebno kada je u pitanju uloga institucija Republike Srpske, odnosno pojedinaca u nekim ministarstvima, koji su dozvolili, odnosno omogućili da se izgubi arbitražni spor u Vašingtonu od “Viaducta”, koji skoro ništa nije uložio.
“Tražili smo mi i od Okružnog javnog tužilaštva Banjaluka određena postupanja i mislim da se tu igra neka vrsta prebacivanja odgovornosti djelovanja sa jednog na drugo tužilaštvo”, rekao je Borenović.
Tražile su i “Nezavisne novine” odgovor iz Tužilaštva BiH, ali, tradicionalno, odgovor nismo dobili. S druge strane, Okružno javno tužilaštvo Banjaluka, podsjetimo, nije ni istraživalo spornu koncesiju koja je data “Viaductu”, nego se predmet na kojem su radili odnosio na dvije fakture koje je ta slovenačka kompanija izdala preduzeću “HES-Vrbas” Banjaluka u iznosu od 1.260.000 evra. Iz banjalučkog tužilaštva su početkom 2026. potvrdili da su obustavili istragu u tom predmetu, i to zbog zastare.
Prljav veš nije na stolu
Glavni i odgovorni urednik Capitala Siniša Vukelić kaže da je slučaj “Viaduct” tek jedna od zaboravljenih afera, te podsjeća i na one koje se odnose na slučaj “Serdarov”, propast Balkan investment banke, Banke Srpske, Bobar banke, slučaj teniskog terena u Banjaluci itd.
Nevjerovatno je, kaže Vukelić, koliko je opozicija spremna da pređe preko nekih stvari i nije istrajna u traženju pravde, a glavna adresa su, podsjeća on, tužioci koji se, kako naglašava, ponašaju kao da nemaju pristup internetu.
“Vlast ćuti zato što se to desilo za vrijeme njihovog mandata. Vlastima odgovara da se o tome što manje priča i to je potpuno logično. Ali, postavlja se pitanje zašto opozicija više ne insistira na svim tim pričama, jer je vrijeme kampanje prilika da se na sto iznese sav prljav veš i prozovu odgovorni”, poručio je Vukelić u izjavi za “Nezavisne novine”.
Pitanja bez odgovora
Podsjetimo, o aferi “Viaduct” se mjesecima govorilo u BiH, a odgovora na neka od ključnih pitanja još nema.
Ono što je poznato jeste da je Međunarodni centar za rješavanje investicionih sporova u Vašingtonu (ICSID) odlučio da slovenačka kompanija “Viaduct” ima pravo na odštetu od 39,8 miliona evra (77,61 milion KM), a na kraju je za taj spor isplaćeno više od 110 miliona KM i u pitanju su sredstva građana Republike Srpske.
Podsjećanja radi, konačnom odlukom Arbitražnog vijeća u Vašingtonu iz maja 2022. godine, BiH je obavezana da “Viaductu” isplati odštetu zbog raskida ugovora o koncesiji za izgradnju hidrocentrala na Vrbasu.
Ugovor o dodjeli koncesija sa preduzećem “HES Vrbas”, koje je u vlasništvu “Viaducta”, potpisan je 2004. godine i njime je bila planirana izgradnja dvije hidroelektrane, ali je raskinut nakon što je Vlada Republike Srpske dodijelila koncesiju za izgradnju Hidroelektrani Bočac 2. Nakon toga, “Viaduct” je tužio BiH i dobio spor.