Gotovo četiri godine nakon što je Skupština opštine Vlasenica ukinula Teritorijalnu vatrogasno-spasilačku jedinicu, vatrogasci u Vlasenici ponovo su tema lokalne vlasti i republičkih institucija.
Na sastanku održanom krajem avgusta u Istočnom Sarajevu, načelnik Vlasenice Miroslav Kraljević, v.d. direktora Republičke uprave civilne zaštite Boris Trninić i predstavnici Vatrogasnog saveza Republike Srpske saglasili su se da je Vlasenici potrebna vatrogasno-spasilačka jedinica.
„Republička uprava civilne zaštite, kao krovna u sistemu zaštite i spašavanja, se uhvatila tog problema da sa saradnicima iz Vatrogasnog saveza i opštine Vlasenice rešimo danas taj problem“, rekao je nakon sastanka Trninić.
Načelnik Kraljević tvrdi da opština „u suštini“ već ima opremu i praktično ima i ljudstvo, te da sve treba „formalno-pravno kanalisati“. Pomenuo je i prethodne vatrogasce.
„Činjenica je da je opština Vlasenica dobila te sudske sporove od strane nekih ljudi koji su bili prilično, da ne kažem, nevaljali, ali kako se to već narodski kaže“, rekao je Kraljević.
Tužili Opštinu, pa ostali bez jedinice
A vatrogasci su, njih sedmorica, naljutili Kraljevića zbog toga što su u novembru 2022. godine podneli tužbe protiv Opštine Vlasenica radi zaštite prava iz radnog odnosa pozivajući se na Posebni kolektivni ugovor za zaposlene u oblasti lokalne samouprave. Skupština opštine je odgovorila tako što je 16. decembra iste godine donela odluku o ukidanju Teritorijalne vatrogasne jedinice.
Potom su se vatrogasci obratili Ombudsmenu za ljudska prava BiH. Tvrdili su da je ukidanje usledilo nakon tužbe, da su potom proglašavani viškom i dobijali rešenja o statusu neraspoređenih lica. Skrenuli su pažnju i na to da su vatrogasci koji nisu tužili Opštinu raspoređeni i zaposleni u Javnom komunalnom preduzeću „Vlasenica“.
Ombudsmeni: Nije racionalizacija, nego mobing i odmazda
Ombudsmeni su u 2024. tokom postupka dva puta, bez uspeha i rezultata, od Opštine Vlasenica tražili izjašnjenje. Zbog toga su u preporuci konstatovali i da nepostupanje po aktima i zahtevima Institucije ombudsmena predstavlja kršenje Zakona o ombudsmenu za ljudska prava BiH.
Prethodno je Ministarstvo uprave i lokalne samouprave RS u martu 2023. godine upozorilo da SO Vlasenica, pre ukidanja Vatrogasne jedinice, nije uskladila plan zaštite od požara sa novom situacijom i izvršila procenu ugroženosti. Iz Ministarstva su tražili da se to u što kraćem roku sprovede.
No, kada su Ombudsmeni godinu kasnije proveravali šta je urađeno, iz Ministarstva je stigao odgovor da nemaju saznanja niti zvaničnu informaciju da je Skupština opštine postupila po njihovom mišljenju.
Na osnovu svih saznanja i dokumenata do kojih su došli Ombudsmeni BiH su ocenili da ukidanje Teritorijalne vatrogasne jedinice nije posledica dugoročnog planiranja i racionalizacije troškova, već “vid mobinga, pritiska, zastrašivanja i, u konačnici, odmazde prema podnosiocima pritužbe zbog pokretanja sudskog postupka“.
Sud presudio u korist vatrogasaca
Dok su bivši vatrogasci za načelnika ostali „nevaljali“, njihov spor sa Opštinom je delom dobio i sudski epilog.
Iz preporuke Ombudsmena vidi se da je Osnovni sud u Vlasenici 1. jula 2024. godine doneo presudu kojom je usvojen tužbeni zahtev u radnom sporu Siniše Purtića i drugih protiv Opštine Vlasenica. Opština je obavezana da tužiocima isplati razlike plata i uplati pripadajuće doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje.
Iz odgovora Okružnog javnog tužilaštva u Istočnom Sarajevu od 20. februara 2025. godine vidi se da je Purtićeva krivična prijava zaprimljena 27. marta 2023. i da su formirana dva predmeta, od kojih je za jedan u trenutku odgovora navedeno da je postupak „u redovnoj proceduri prema Planu rada tužilaštva“.
Vatrogasci kolegama: Zašto ćutite?
Na sastanku u avgustu predsednik Vatrogasnog saveza RS Goran Stojaković obećao je „maksimalnu podršku rukovodstvu opštine Vlasenica“ i pomoć u edukaciji i obuci budućih vatrogasaca.
„Bez organizovane vatrogasno-spasilačke službe ne može se očekivati adekvatna zaštita stanovništva i njihove imovine“, poručio je.
Udruženje profesionalnih vatrogasaca-spasilaca Republike Srpske je tim povodom reagovalo saopštenjem u kome se kaže da nema ništa protiv formiranja jedinice, ali da bi bilo „normalno, ljudski i pravno“ da se otpušteni vatrogasci prime nazad na posao.
Kritikovali su Vatrogasni savez zbog toga što, prema njihovoj oceni, umesto da zaštiti kolege vatrogasce, nudi obuku i saradnju pri formiranju nove jedinice. Navode i da među otpuštenim pripadnicima TVSJ Vlasenica postoje vatrogasci sa međunarodnim sertifikatima i iskustvom u radu na poslovima koji zahtevaju posebno obučene ljude.
„Ako niste reagovali kad su otpuštani, reagujte sad kad se ta nepravda može ispraviti“, poručili su kolegama.
Vlasenicu u međuvremenu gase iz komšiluka
Dok opštinski oci godinama gledaju kako da se reše “nevaljalih”, požari nisu čekali da se stvari „formalno-pravno kanališu“.
Nakon ukidanja vlaseničke jedinice, napravljen je dogovor da na požare u ovoj opštini izlaze vatrogasci iz susednih Milića. Direkt je 2023. pisao da ni njihova jedinica tada nije imala propisani broj vatrogasaca.
Posledice takvog sistema Vlasenica je osetila kada je u centru grada prošle godine izbio požar na stambenoj zgradi koji su gasili vatrogasci iz Milića, Han Pijeska i Zvornika. Vatra je zahvatila stan u potkrovlju i krov, a proširila se i na susednu zgradu. Povređenih, srećom, nije bilo. U međuvremenu je bilo i drugih požara na području Vlasenice koji su se rasplamsavali dok na intervenciju ne stignu vatrogasci iz drugih opština. Sve je trajalo duže i koštalo više.
Inače, Zakon o zaštiti od požara RS predviđa da lokalne zajednice sa manje od 20.000 stanovnika moraju organizovati teritorijalnu ili dobrovoljnu vatrogasno-spasilačku jedinicu sposobnu za gašenje požara. Zaštita od požara je, kaže isti zakon, delatnost od posebnog značaja za Republiku Srpsku.