Nakon što je Direkt izvijestio o zabrinjavajućim podacima da se Trebinje, grad poznat po čistom vazduhu, posljednjih dana našao među najzagađenijima u Republici Srpskoj, usljed dugotrajnih požara u okolini, zatražili smo odgovore na pitanje kakve posljedice ovo gušenje u dimu ostavlja po zdravlje građana.
Za Direkt je o tome govorila dr Natalija Komnenović, specijalista higijene i zdravstvene ekologije.
Koje su preporuke ljekara građanima u situacijama povećanog zagađenja vazduha usljed dugotrajnog požara?
Preporuke grđanima zbog povećanog zagađenja vazduha usljed dugotrajnih požara su: da borave što kraće vrijeme napolju tj. minimalno, da drže zatvorene prozore u stanovima, ukoliko moraju duže boraviti napolju da koriste zaštine maske N95 I FFP2. Ukoliko čiste balkone i druge spoljašnje površine da koriste vlažno čišćenje, da koriste u stanovima prečistače vazduha sa HEPA filterima, te da podese klima uređaje za recirkulaciju vazduha.
Koje zdravstvene probleme može izazavati izlaganje vazduhu sa povećanim koncentracijama suspendovanih čestica i ozona i na koji način se mogu manifestovati?
Izloženost suspendovanim česticama (PM10 i PM2.5) i njihov uticaj na zdravlje ljudi direktno zavise od njihove veličine.Grube čestice (PM10) zadržavaju se uglavnom u nosu, grlu i gornjim disajnim putevima i izazivaju najčešće iritaciju i kašalj. Fine čestice ( PM2,5) prodiru duboko u plućne alveole,odakle ulaze u krvotok. Imaju štetan efekat na respiratorni i kardiovaskularni sistem. Prizemni ozon je produkt hemijskih reakcija između gasova (poput azotnih oksida, Isparljivih organskih jedinjenja, sunčeve svjetlosti i toplote). Oštećuje pluća i slabi imunitet. Organizam je podložniji respiratornim infekcijama i upalama pluća te pogoršanju siptoma bronhitisa. Ozon (O3) oštećuje ćelijsku barijeru u plućima omogućavajući PM2,5 česticama da lakše prodru u organizam izazivajući sistemsko upalno stanje organizma.
Najčešći akutni simptomi u organizmu čovjeka koji nastaju nakon kraće izloženosti zagađenom vazduhu su: grebanje u grlu , kašalj, kijanje, otežano disanje, pogoršanje simptoma astme i bronhitisa, suzenje, peckanje i crvenilo očiju, curenje nosa i osjećaj zapušenosti, glavobolja, vrtoglavica, umor, lupanje srca.
Dugotrajno udisanje lošeg vazduha može dovesti do trajnih oštećenja organizma i razvoja hroničnih bolesti.
Koje grupe građana su najrizičnije i posebno osjetlljive na ovakve uslove?
Najrizičnije grupe građana su djeca, trudnice, hronični bolesnici (astma, HOBP, kardiovaskularne bolesti), starije osobe, fizički aktivne osobe i radnici na otvorenom.
U kojim slučajevima bi građani, ukoliko osjete određene simptome, trebalo da se obrate ljekaru?
Građani bi trebalo da se jave ljekaru ukoliko imaju sledeće simptome: otežano disanje, gubitak daha, lupanje srca, vrtoglavicu, bola u grudima i sl.